Sinds september 2007 is dr. Frans Spierings voorzitter van de LSZ, in het dagelijks leven werkzaam als lector bij de kenniskring ‘Opgroeien in de Stad’ aan de Hogeschool Rotterdam. “Als ik mensen vertel dat ik bestuursvoorzitter ben van de LSZ, dan knikken de meesten, maar ondertussen kijken ze me even kort aan en zie je ze denken: Wat heb je ermee? Doe jij dat ook? Maar die vraag stellen ze nooit hardop. Je beschadigt of verwondt jezelf toch niet, dat is onnatuurlijk, vindt onze cultuur."

    "Andere culturen hebben soms heftige initiatieriten, waarin jongens en meisjes zichzelf blootstellen aan pijn en geweld. Maar jezélf iets aandoen…, dat ligt toch moeilijk. Dat blijkt zelfs als je spreekt met mensen die opgeleid zijn om te zorgen en te helpen, maar die soms zo blokkeren van zelfverwonding dat ze niet in staat zijn goede hulp te bieden. Ik heb overigens veel respect voor de angst en de onmacht die de omgeving voelt. Omstanders zijn soms radeloos. Ze zien vaak wel dat er iets mis is, maar kunnen het niet oplossen voor hen. Ze vergeten soms te praten en te luisteren. Terwijl praten en luisteren het omgaan met problemen gemakkelijker maakt."

Uitweg 

    "Bij de LSZ wil ik zorgen dat lotgenoten en bondgenoten elkaar helpen en begrip voor elkaar opbrengen. Ook al heb je er nog zo’n moeite mee: luisteren is altijd de eerste stap. Zoiets kan meer mensen overkomen dan je denkt. Meer mensen slaan uit wanhoop wel eens hun hoofd tegen de muur, als zij geen uitweg zien.”
 

    “Mensen die zichzelf beschadigen zijn meestal heel intelligent, supersensitief en geven zichzelf de schuld. Het feit dat zo’n 5% van de jongeren voldoet aan de definitie van zelfbeschadiging, vind ik veel. En het drama wat ze meemaken is enorm, er is erg veel eenzaamheid achter het zelfverwondende gedrag. Daarbij zijn er twee keer zoveel meisjes als jongens die ervoor uitkomen. Ze snijden of branden zichzelf. Dat doen ze omdat ze geen andere uitweg zien. Vaak stiekem, in het verborgene. Jongeren kunnen er dus zelden met iemand over praten."

Richting

"Bij de LSZ kan dat wel. Zo kun je bespreekbaar maken dat jij jezelf verwondt en erachter komen waarom je dat doet. Ik maak me overigens wel zorgen over het ontstaan van een subcultuur onder jongeren, waarin ze gaan opscheppen over wie het verst durft te gaan. Dat zie ik als stimuleren van het destructieve. Als iemand niet zo stevig in zijn of haar schoenen staat, kan dat snel fout aflopen, zonder dat iemand dat zelf wenst. Daar wil ik een tegenwicht tegen bieden door effectieve interventies te ontwikkelen, zoals de lotgenotengroep, ontmoetingsdagen en het internetforum van de LSZ. Mensen in de goede richting sturen, zonder ze iets op te leggen.”

Heftig

    “Mijn interesse ligt bij mensen met heftige ervaringen. Niet alleen mensen die zichzelf beschadigen, maar ook mensen in de prostitutie, dak- en thuislozen, woningvervuilers, of mensen die geweld plegen. De overlevingsstrategieën, op momenten dat iemand het leven tijdelijk niet zo goed aankan."

    "Daarbij is mijn insteek vooral wat voor invloed de taboekant op mensen heeft. Waarom wil de maatschappij de ogen sluiten, het probleem wegdrukken? Iemand doet iets vreemds, iets destructiefs. De cultuur keurt het af, vraagt niet naar het waarom, probeert niet het te begrijpen. Zelfs de wetenschap komt met psycho-medische verklaringen: je verwondt jezelf want je bent ziek…en oh ja, je bent ziek want je verwondt jezelf. Zo wordt destructief gedrag verklaard en de persoon weggedrukt. Daarmee wordt diegene niet serieus genomen. Juist het zoeken naar begrip helpt mensen verder.”

Beleving

    "Ik wil in de toekomst dan ook vooral onderzoek naar de beleving van zelfbeschadiging stimuleren. Ik wil weten wat mensen beweegt om te doen wat ze doen. Luisteren naar wat het is in zelfbeschadiging waar iemand baat bij heeft. Niet zeggen: ‘Jij kunt niet met gevoel omgaan’, maar kijken wat ervoor nodig is dat iemand zijn demonen onder ogen durft te zien."
 

    “Als onze zonen en dochters over tien jaar nog steeds geen luisterend oor kunnen vinden na zelfverwondend gedrag, dan doen we het als samenleving echt fout. Het is nodig om dit gedrag uit de taboesfeer te halen. Om de eenzaamheid te doorbreken. Dat is de eerste stap, die de drempel om hulp te zoeken mogelijk ook verlaagt.”

 

 Ingrid Wijne
Oktober/november 2008